Sáng ngày 04/4/2026, ĐHQG-HCM phối hợp cùng UBND TP.HCM tổ chức Hội thảo tham vấn chuyên gia về Dự thảo Luật Đô thị đặc biệt với chủ đề “Chính sách đột phá và không gian phát triển cho Thành phố Hồ Chí Minh trong kỷ nguyên mới”.
Hội thảo là hoạt động cụ thể hóa chương trình hợp tác giữa UBND TP.HCM và ĐHQG-HCM giai đoạn 2026-2030, nhằm huy động trí tuệ chuyên gia, nhà khoa học trong và ngoài nước để xây dựng khung pháp lý vượt trội, phục vụ quá trình hoàn thiện dự thảo Luật Đô thị đặc biệt.
Hội thảo do đồng chí Nguyễn Mạnh Cường, Ủy viên dự khuyết Trung ương Đảng, Phó Chủ tịch UBND TP.HCM; PGS.TS Trần Cao Vinh, Phó Giám đốc ĐHQG-HCM và PGS.TS Hoàng Công Gia Khánh, Hiệu trưởng Trường ĐH Kinh tế – Luật đồng chủ trì. Cùng tham dự Hội thảo còn có lãnh đạo các sở, ban, ngành Thành phố và đông đảo chuyên gia, nhà khoa học đến từ các cơ sở đào tạo, viện nghiên cứu trong và ngoài nước.
Chung tay kiến tạo động lực phát triển cho TP.HCM
Phát biểu khai mạc Hội thảo, đồng chí Nguyễn Mạnh Cường nhấn mạnh, đây là một sự kiện khoa học mang tầm chiến lược, được đồng chủ trì bởi chính quyền Thành phố và ĐHQG-HCM, thể hiện tinh thần “chính quyền – khoa học – thực tiễn” cùng chung tay kiến tạo không gian phát triển mới cho Thành phố trong giai đoạn tới.
Đồng chí cho biết, Hội thảo diễn ra trong bối cảnh Bộ Chính trị đã đồng ý chủ trương để Thành phố tổng kết toàn diện Nghị quyết số 31-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển TPHCM và xây dựng nghị quyết mới thay thế, với tầm nhìn đến năm 2075. Đây là cơ sở quan trọng để TP.HCM đề xuất xây dựng Luật Đô thị đặc biệt như một công cụ pháp lý nền tảng, tạo điều kiện cho phân quyền mạnh mẽ và thúc đẩy tăng trưởng.
Theo đồng chí Phó Chủ tịch UBND TP.HCM, dù giữ vai trò đầu tàu kinh tế với tỷ trọng đóng góp lớn cho GDP và ngân sách quốc gia, TP.HCM đang đối mặt với những điểm nghẽn về thể chế khi mô hình quản lý hiện hành chưa theo kịp yêu cầu phát triển của một “siêu đô thị”. Trong bối cảnh đó, Thành phố đang triển khai đồng bộ việc tổng kết thực tiễn, xây dựng nghị quyết mới và nghiên cứu đề xuất Luật Đô thị đặc biệt theo một lộ trình liên thông, chặt chẽ.
Đồng chí nhấn mạnh, việc xây dựng luật cần tạo chuyển đổi căn bản từ cơ chế “đặc thù” sang “thể chế vượt trội”, từ “đề xuất, kiến nghị” sang “được trao quyền và chịu trách nhiệm”, đồng thời hướng tới mô hình quản trị đô thị hiện đại. Trên cơ sở đó, Luật Đô thị đặc biệt được định hướng theo các nguyên tắc: bảo đảm quyền tự chủ thực chất cho chính quyền đô thị; tháo gỡ các điểm nghẽn thực tiễn; và mở rộng không gian phát triển, bao gồm cả việc thí điểm các cơ chế mới.
Đồng chí Nguyễn Mạnh Cường cũng bày tỏ kỳ vọng các chuyên gia, nhà khoa học tiếp tục đóng góp những ý tưởng đột phá, cách tiếp cận mới và phản biện thẳng thắn, góp phần hoàn thiện một đạo luật có tính khả thi cao, đáp ứng yêu cầu phát triển của TP.HCM trong giai đoạn tới.
Định hình chính sách phát triển đô thị đặc biệt
Tại Hội thảo, các tham luận và ý kiến trao đổi tập trung làm rõ vị trí, vai trò của TP.HCM trong hệ thống đô thị quốc gia, đồng thời đề xuất các hướng tiếp cận xây dựng Luật Đô thị đặc biệt trên cơ sở kết hợp giữa thực tiễn phát triển của Thành phố và kinh nghiệm quốc tế. Một số tham luận tiêu biểu như “Định vị vị trí phát triển mới cho TP.HCM – nền tảng để xây dựng Luật Đô thị đặc biệt” và “Đề xuất cấu trúc, chính sách vượt trội và dự thảo Luật Đô thị đặc biệt” đã cung cấp những luận cứ quan trọng cho việc hoàn thiện dự thảo luật.
Nhiều ý kiến nhấn mạnh việc định vị TP.HCM là trung tâm kinh tế – tài chính quốc gia, cực tăng trưởng của cả nước, qua đó đặt ra yêu cầu thiết kế các cơ chế quản trị vượt trội, tăng cường phân cấp, phân quyền và nâng cao tính tự chủ của chính quyền đô thị.
Ở góc độ chính sách, các chuyên gia đề xuất xây dựng cấu trúc luật theo hướng mở, linh hoạt, tập trung vào các nhóm nội dung trọng tâm như: cơ chế tài chính đặc thù, tổ chức bộ máy quản lý đô thị hiện đại, phát triển không gian đô thị và thúc đẩy liên kết vùng. Một số ý kiến cũng gợi mở việc tiếp cận Luật Đô thị đặc biệt như một “hiến chương phát triển” dài hạn, tạo nền tảng cho việc hiện thực hóa tầm nhìn đô thị toàn cầu.
Bên cạnh đó, kinh nghiệm quốc tế về thiết kế thể chế cho các đô thị đặc biệt cũng được phân tích, đối chiếu, góp phần bổ sung cơ sở khoa học và thực tiễn cho việc hoàn thiện dự thảo luật phù hợp với điều kiện Việt Nam.
Tạo nền móng xây dựng Luật Đô thị đặc biệt cho TP.HCM
Phát biểu tổng kết Hội thảo, PGS.TS Trần Cao Vinh cho biết, Hội thảo đã ghi nhận nhiều ý kiến đóng góp sâu sắc, hình thành hệ thống luận cứ khoa học và thực tiễn quan trọng cho việc hoàn thiện dự thảo luật. Các ý kiến thống nhất cao về yêu cầu đổi mới tư duy lập pháp và thực hiện phân quyền thực chất, trong đó nhấn mạnh việc chuyển từ cơ chế “xin – cho” sang cơ chế hậu kiểm, tiến tới cơ chế kiểm tra, giám sát ở cấp Trung ương nhằm bảo đảm tính chủ động, ổn định dài hạn cho Thành phố trong các lĩnh vực quy hoạch, đầu tư và tài chính.
Đồng thời, vấn đề tự chủ tài chính đô thị được nhấn mạnh với các định hướng như ổn định tỷ lệ điều tiết ngân sách, mở rộng khả năng huy động nguồn lực và nâng cao hiệu quả khai thác tài sản, nguồn lực phát triển. Bên cạnh đó, việc thiết lập không gian thể chế cho đổi mới sáng tạo thông qua các cơ chế thử nghiệm có kiểm soát cũng được đề xuất, góp phần thúc đẩy các mô hình phát triển mới. Ở góc độ quản trị, yêu cầu xây dựng chính quyền đô thị hiện đại, linh hoạt, tăng cường tự chủ và ứng dụng quản trị theo dữ liệu được đặt ra nhằm nâng cao hiệu quả vận hành.
Ngoài ra, Luật Đô thị đặc biệt cần tạo nền tảng pháp lý để TP.HCM nâng cao năng lực cạnh tranh toàn cầu, phát triển thành trung tâm tài chính quốc tế và tăng cường liên kết vùng với cơ chế điều phối thực chất, qua đó nâng cao vị thế của Thành phố trong khu vực và trên thế giới.
PGS.TS Trần Cao Vinh khẳng định, Luật Đô thị đặc biệt không chỉ là cơ chế dành riêng cho TP.HCM mà còn là bước thử nghiệm thể chế quan trọng, tạo tiền đề để hoàn thiện khung pháp lý cho các cực tăng trưởng của cả nước trong tương lai. Từ các ý kiến đóng góp tại Hội thảo, ĐHQG-HCM sẽ tiếp tục tổng hợp, hoàn thiện các đề xuất và đồng hành cùng Thành phố trong quá trình xây dựng và triển khai các chính sách đột phá trong thời gian tới.
LÊ CÚC
Nguồn: https://vnuhcm.edu.vn/bai-viet/gop-y-du-thao-luat-do-thi-dac-biet-de-xuat-chinh-sach-dot-pha-cho-tp-hcm-trong-ky-nguyen-moi
